Extreem diepe, complexe emoties

Gerelateerde afbeelding

De wereld van de echolocatie is net zo complex en stormachtig als onze vertrouwde wereld van geluid en beeld, maar hij gaat compleet aan ons voorbij. Een van de belangrijkste artikelen over de filosofie van de geest heet ‘Hoe voelt het om een vleermuis te zijn?’4 In dit artikel uit 1974 wijst de filosoof Thomas Nagel erop dat het sapiensbrein nooit de subjectieve wereld van een vleermuis kan doorgronden. We kunnen alle algoritmen schrijven die we maar willen over het vleermuizenlichaam, de echolocatiesystemen van vleermuizen en vleermuisneuronen, maar dat vertelt ons nog niet hoe het vóelt om zakelijke energie vergelijken een vleermuis te zijn. Hoe voelt het om de klapwiekende vleugeltjes van een mot te detecteren? Is het net zoiets als de mot zien, of is het iets compleet anders? Het is waarschijnlijk net zo zinloos om een sapiens uit te leggen hoe het voelt om een vlinder te echolokaliseren dan om een blinde mol uit te leggen hoe het voelt om naar een schilderij van Caravaggio te kijken. Waarschijnlijk zijn vleermuizenemoties ook sterk beïnvloed door het centrale belang van hun echolocatiezintuig. Voor sapiens is liefde rood, jaloezie groen en depressie blauw. Wie weet wat voor echolocatie-equivalenten daarvan bestaan voor de liefde van een vrouwtjesvleermuis voor haar jonkies of het gevoel dat een vleermuismannetje heeft bij zijn rivalen? Vleermuizen zijn natuurlijk niet per se speciaal. Ze zijn slechts een van de talloze mogelijke voorbeelden. Sapiens kunnen niet alleen niet begrijpen hoe het voelt om een vleermuis te zijn, we kunnen ons net zomin voorstellen hoe het is om een walvis, een tijger of een pelikaan te zijn. Daar hoort ongetwijfeld ook een gevoel bij, maar we weten niet wat dat is. Walvissen en mensen verwerken emoties allebei in een hersengebied dat het limbisch systeem heet, maar het limbisch systeem van een walvis heeft een heel stuk extra dat bij mensen ontbreekt. Misschien kunnen walvissen daarmee extreem diepe, complexe emoties ervaren die ons volkomen vreemd zijn? Misschien hebben walvissen ook wel waanzinnige muzikale ervaringen die zelfs voor Bach en Mozart onnavolgbaar zouden zijn. Walvissen kunnen elkaar van honderden kilometers afstand horen en elke walvis heeft een repertoire aan karakteristieke ‘liederen’ die uren kunnen duren en heel ingewikkelde patronen volgen. Nu en dan componeert een walvis zakelijke energie een nieuwe hit, die andere walvissen in andere delen van de oceaan vervolgens overnemen. Wetenschappers nemen die hits stelselmatig op en analyseren ze met behulp van computers, maar kan een mens die muzikale ervaringen ooit doorgronden en het verschil horen tussen een Beethovenwalvis en een Justin Bieberwalvis?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *